Oeverzwaluwwand Zwolle


Projectgegevens

 

Opdrachtgever

Vogelbescherming Nederland

Locatie

Zwolle

Jaar van uitvoering

2016

In samenwerking met 

Avifauna Zwolle

Oeverzwaluwwand Zwolle succesvol

De oeverzwaluw is een zwaluwsoort die elk jaar in Nederland vanaf eind maart weer terugkeert. Oeverzwaluwen vinden vrij eenvoudig nieuwe broedlocaties die vaak door de mens zelf gecreëerd worden op bouwlocaties, zandafgravingen e.d. De vogels maken een ‘nestpijp’ in een stijlwand of berg van zand en/of leem. Aan het einde van deze ‘nestpijp’ maken de oeverzwaluwen hun nest waar ze de jongen groot brengen. 

Oeverzwaluwen zijn beschermd door de wet, voor aannemers en bedrijven kan dat soms voor problemen zorgen. Een bouwproject kan namelijk stil komen te liggen als een kolonie oeverzwaluwen zich daar in een zandhoop vestigt. Om dit te voorkomen biedt Vivara Pro sinds enkele jaren de mobiele oeverzwaluwwand aan waarin de vogels ongestoord kunnen broeden zonder ‘tot last’ te zijn voor de bedrijvigheid. De wand is in feite een grote kast van betonplex (zeer duurzaam), die aan de buitenzijde is afgewerkt met een zandpleisterwerk. Een deur aan de zijkant geeft toegang tot de oeverzwaluwwand. Aan de voorzijde zijn een groot aantal invliegopeningen gemaakt, aan de binnenzijde van de wand sluit een kunstnest aan op elk van deze openingen. Deze kunstnesten zijn 57 cm lang, gemaakt van ecoplaat en houtbeton met aan het einde een nestruimte. De kunstnesten kunnen aan de achterzijde te geopend worden om de nesten te controleren, monitoren en nestjongen eventueel te ringen. In de nabije toekomst kunnen vogels ook voorzien worden van bijvoorbeeld gps zenders.

In de oeverzwaluwwand kunnen de nesten aan de achterkant geopend worden voor controle, monitoring en eventueel ringen van de vogels

 

 

 

 

 

Pilot project Zwolle

In 2016 is er zo’n oeverzwaluwwand geplaatst aan een zandwinningplas in Zwolle. Dit als een pilot project gefinancierd door Vogelbescherming Nederland. Het eerste jaar was er interesse maar er werd niet gebroed. In verband met werkzaamheden is de wand in het vroege voorjaar 2017 verplaatst naar een locatie verderop. De nieuwe locatie is bij een grote plas die ontstaan is door zandwinning, verderop broeden al oeverzwaluwen in een ‘natuurlijke’ wand. De mobiele wand staat los op balken, vrij open in het gebied.

 

Foto links: Oeverzwaluwwand aan de rand van de grote plas te midden van het zandwinningsgebied 

Foto rechts: Volwassen oeverzwaluw vliegt uit een nestingang 

 

Broedseizoen 2017 

Vanaf mei werd er door oeverzwaluwen op de nestwand gevlogen en begon het er steeds meer op te lijken dat er succesvol gebroed zou gaan worden. 

In juni was het zover, er werd genesteld in enkele kunstnesten van de oeverzwaluwwand. Dit alles werd nauwlettend in de gaten gehouden door de mensen van Stichting Avifauna Zwolle, met name door Jan van Dijk. Zij zagen eind juni dan ook als eerste de kuikens die net uit het ei waren gekropen.

Een fantastisch succes, tot en met 31 juli was er in 20 kunstnesten daadwerkelijk nestbouw, in 7 daarvan ook al jonge vogels. Van alle jonge vogels is door Jan van Dijk (erkend vogelringer) het gewicht en de vleugellengte gemeten en genoteerd, vervolgens zijn ze geringd. Een unicum in Nederland; nooit eerder was het mogelijk om nestjongen van oeverzwaluwen zo te monitoren en te ringen.

 

 

 

De jonge vogels worden geringd en opgemeten en vervolgens weer terug geplaatst in het nest

Tot slot

Het is aannemelijk dat de zwaluwen ook de komende jaren de wand gaan gebruiken en in steeds hogere aantallen tot broeden komen. Dit is de eerste keer dat in Nederland succesvol gebroed is door oeverzwaluwen in een kunstmatige wand met nestkasten waar onderzoek door monitoring en ringen mogelijk is. Hopelijk krijgt dit succes een vervolg en kunnen in de (nabije) toekomst deze wanden op meer locaties toegepast worden, zodat de oeverzwaluwen ongestoord kunnen broeden, niet in conflict raken met bedrijven en waar tegelijkertijd wetenschappelijk onderzoek gedaan kan worden. 

Een dankwoord voor de volgende organisaties en personen is op zijn plaats: 

  • Vogelbescherming Nederland (Gert Ottens)
  • Stichting Avifauna Zwolle
  • Jan van Dijk